Περιβάλλον και Αειφόρος Τουρισμός

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΒΙΩΣΙΜΗ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

Πρόγραμμα Σπουδών/Ειδίκευση: Δ.Π.Μ.Σ. «Τουρισμός και τοπική ανάπτυξη» / 2η Ειδίκευση: Περιβάλλον και Αειφόρος Τουρισμός
Διδακτική ομάδα του μαθήματος: 1. Ράγκου Πολυξένη, Επίκουρη Καθηγήτρια Διδακτικής της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, Τμήμα Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος, ΑΠΘ
2. Τσιτσώνη Θέκλα, Καθηγήτρια, Τμήμα Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος, ΑΠΘ
3. Βαγιωνά Δήμητρα, Επίκουρη Καθηγήτρια, Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας και Ανάπτυξης, ΑΠΘ
Συντονίστρια μαθήματος: Ράγκου Πολυξένη, Επίκουρη Καθηγήτρια Διδακτικής της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, Τμήμα Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος, ΑΠΘ
Περίοδος Διδασκαλίας: Β’ εξάμηνο σπουδών
Τύπος μαθήματος: Υποχρεωτικό
Κωδικός μαθήματος: Β2-M15
Πιστωτικές Μονάδες ECTS: έξι (6)

Σκοπός του μαθήματος
Στα πλαίσια της οικονομικής ανάπτυξης με τη σημερινή της μορφή, η επιτάχυνση των μετασχηματισμών και αλλαγών του περιβάλλοντος ο μαζικός τους χαρακτήρας και η παγκοσμιότητα των επιπτώσεών τους προβάλλουν απειλητικά. Μια τέτοια πορεία κινδυνεύει να έχει ορατό τέλος, γιατί φθείροντας το φυσικό περιβάλλον η οικονομία αυτοϋπονομεύεται. Από τα μέσα του 20ου αιώνα έγινε αισθητή η ανάγκη για την καλλιέργεια ενός άλλου τύπου ανθρώπου, με πορεία που θα ήταν περισσότερο συμβατή με τους φυσικούς ρυθμούς των οικοσυστημάτων και λιγότερο συγκρουσιακή με το φυσικό περιβάλλον και τις ανθρώπινες κοινωνίες. Επομένως ένα από τα βασικά στοιχεία του νέου πολιτισμού που αναδύεται είναι ο επανακαθορισμός της σχέσης μας με τη Φύση και της αντίληψης μας για την «πρόοδο»και την «ανάπτυξη». Η εκπαίδευση για μια ακόμη φορά γίνεται ο κύριος πυλώνας και φορέας για τέτοιες αλλαγές. Οι όροι αειφορία και αειφόρος ανάπτυξη γίνονται ο σκληρός πυρήνας αλλαγών μιας παιδαγωγικής για το περιβάλλον, αλλά και μιας στρατηγικής για εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις γενικότερα. Η εκπαίδευση με την πλέον ευρεία έννοια, αναγνωρίζεται ως ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία για την επίτευξη της αειφορίας και τη δημιουργία ενός βιώσιμου κόσμου, μέσα από την καλλιέργεια καινούριας περιβαλλοντικής κουλτούρας, γνώσης, δεξιοτήτων, αξιών και συμπεριφορών.

Η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση θέτει την έννοια της αειφορίας στο επίκεντρο της εκπαιδευτικής της διαδικασίας, καθιστώντας την φορέα αλλαγών στην εκπαίδευση και στην κοινωνία. Έχοντας ως βασικό στόχο τη σύνδεση των περιβαλλοντικών θεμάτων με την οικονομική ανάπτυξη, την καλλιέργεια της κοινωνικής υπευθυνότητας, την αλλαγή στάσεων και συμπεριφοράς και τη δημιουργία του ενεργού και υπεύθυνου πολίτη, θα μπορούσε να θεωρηθεί ως ένας από τους βασικούς παράγοντες για την προώθηση της βιώσιμης τουριστικής ανάπτυξης. Η ανάπτυξη του μαζικού τουρισμού επέφερε σημαντικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις στο φυσικό περιβάλλον και έγινε παράγοντας μη ορθολογικής διαχείρισης φυσικών και πολιτιστικών πόρων. Πώς θα μπορούσε το εννοιολογικό πλαίσιο της αειφορίας να επηρεάσει τον σχεδιασμό της τουριστικής ανάπτυξης; Τι είδους πολιτικές θα έπρεπε να εφαρμοστούν ώστε η οικονομική δραστηριότητα του τουρισμού να καταστεί ένας αναπτυξιακός τομέας στην κατεύθυνση της αειφορίας;

Επομένως σκοπός του προτεινόμενου μαθήματος είναι η ενημέρωση και η εξοικείωση με το καινούριο πλαίσιο και το πεδίο των εννοιολογικών αλλαγών που φέρνει η έννοια της αειφορίας στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση αλλά και στην εκπαιδευτική διαδικασία γενικότερα, η προσέγγιση της πολυπλοκότητας των σχέσεων Περιβάλλοντος, Ανάπτυξης και Κοινωνίας και η καλλιέργεια κριτικής στάσης απέναντι στο παρόν αναπτυξιακό μοντέλο και τον σύγχρονο τρόπο ζωής μέσα από τη μελέτη της τουριστικής δραστηριότητας στην προοπτική μιας αειφόρου κοινωνίας.

Ενδεικτικό περιεχόμενο μαθήματος

  • Σχέση Οικονομίας, Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος – Η κρίση του περιβάλλοντος και της ανάπτυξης
  • Από το Club of Rome στις Διεθνείς Διασκέψεις για την Αειφόρο Ανάπτυξη
  • Το εννοιολογικό πλαίσιο της Αειφόρου Ανάπτυξης – Αρχές και χαρακτηριστικά της Αειφόρου Ανάπτυξης
  • Η ιδεολογική δομή της Αειφορίας
  • Κριτική της Αειφόρου Ανάπτυξης – Η έννοια της Αξιοβίωτης Ανάπτυξης και της Αποανάπτυξης
  • Από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση στην Εκπαίδευση για το Περιβάλλον και την Αειφορία
  • Σκοποί, στόχοι, αρχές και χαρακτηριστικά της Εκπαίδευσης για το Περιβάλλον και την Αειφορία
  • Ο κριτικός χαρακτήρας της Εκπαίδευσης για το Περιβάλλον και την Αειφορία
  • Διδακτικές τεχνικές και μεθοδολογίες στην Εκπαίδευση για το Περιβάλλον και την Αειφορία – Αξιολόγηση στην Εκπαίδευση για το Περιβάλλον και την Αειφορία
  • Σκοπός και στόχοι της Δεκαετίας της Unesco για την Εκπαίδευση σχετικά με το Περιβάλλον και την Αειφορία
  • Μαζικός τουρισμός και επιπτώσεις
  • Σύγχρονες τάσεις τουριστικής ανάπτυξης – Εναλλακτικές μορφές τουρισμού (οικοτουρισμός, αγροτουρισμός κ.λ.π.)
  • Αειφόρος τουρισμός
  • Τοπικές κοινωνίες και βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη

ΠΡΑΣΙΝΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Πρόγραμμα Σπουδών/Ειδίκευση: Δ.Π.Μ.Σ. «Τουρισμός και τοπική ανάπτυξη» / 2η Ειδίκευση; Περιβάλλον και Αειφόρος Τουρισμός
Διδακτική ομάδα του μαθήματος: 1. Ανδρεοπούλου Ζαχαρούλα, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Τμήμα Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος, ΑΠΘ
2. Μάρδας Δημήτριος, Καθηγητής, Τμήμα Οικονομικών Επιστημών, ΑΠΘ
Συντονίστρια μαθήματος: Ανδρεοπούλου Ζαχαρούλα, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Τμήμα Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος, ΑΠΘ
Περίοδος Διδασκαλίας: Β’ εξάμηνο σπουδών
Τύπος μαθήματος: Επιλογής Υποχρεωτικό
Κωδικός μαθήματος: Β2-M16
Πιστωτικές Μονάδες ECTS: έξι (6)

Σκοπός και ενδεικτικό περιεχόμενο μαθήματος
Σκοπός του μαθήματος είναι η κατανόηση της έννοιας του πράσινου τουρισμού, των στόχων του και των μεσών και μεθόδων επίτευξης πρασίνων τουριστικών δράσεων και των ωφελειών του στην σύγχρονη κοινωνία. Μελετάται η συμβολή της Ευρωπαϊκής αναπτυξιακής και περιβαλλοντικής Πολιτικής για τον πράσινο τουρισμό. Η Ευρωπαϊκή Ένωση αποδίδει ιδιαίτερη βαρύτητα στον τουρισμό για την ανάπτυξή της. Ο πράσινος τουρισμός εμπεριέχει τον κοινωνικό παράγοντα και την πράσινη συμπεριφορά του ενεργού και αφυπνισμένου πολίτη και κερδίζει έδαφος τα τελευταία χρόνια. Ο πράσινος τουρισμός κατέχει κομβικό ρόλο στο πλαίσιο της Ατζέντας 2030 για την αειφορική ανάπτυξη. Μετέχει άμεσα σε τρεις από τους συνολικά δεκαεπτά στόχους αειφορικής ανάπτυξης, με ανάπτυξη και απασχόληση μέσω δράσεων πράσινου τουρισμού.

ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΚΑΙ ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ

Πρόγραμμα Σπουδών/Ειδίκευση: Δ.Π.Μ.Σ. «Τουρισμός και τοπική ανάπτυξη» / 2η Ειδίκευση: Περιβάλλον και Αειφόρος Τουρισμός
Διδακτική ομάδα του μαθήματος: 1. Τσιτσώνη Θέκλα, Καθηγήτρια, Τμήμα Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος, ΑΠΘ
2. Ζάγκας Θεοχάρης, Καθηγητής, Τμήμα Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος, ΑΠΘ
3. Τσακαλδήμη Μαριάνθη, ΕΙΔΙΠ, Τμήμα Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος, ΑΠΘ
Συντονίστρια μαθήματος: Τσιτσώνη Θέκλα, Καθηγήτρια, Τμήμα Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος, ΑΠΘ
Περίοδος Διδασκαλίας: Β’ εξάμηνο σπουδών
Τύπος μαθήματος: Επιλογής Υποχρεωτικό
Κωδικός μαθήματος: Β2-M17
Πιστωτικές Μονάδες ECTS: έξι (6)

Σκοπός του μαθήματος
Γενικά περί προστατευόμενων περιοχών. Διεθνή και ευρωπαϊκά συστήματα κατάταξης. Κατηγορίες προστατευόμενων περιοχών Εθνικής Νομοθεσίας. Προστατευόμενες περιοχές σε διεθνές και ευρωπαϊκό επίπεδο. Σχεδιασμός διαχείρισης προστατευμένων περιοχών. Προστατευόμενες περιοχές: νέες συνθήκες συνύπαρξης ανθρώπου και φύσης, οικονομικά, οικολογικά, κοινωνικά οφέλη και ευκαιρίες τουρισμού. Η συμβολή τους στην άμβλυνση της εποχικότητας της τουριστικής ζήτησης. Σχέση προστατευόμενων περιοχών και μορφών αειφόρου τουρισμού. Μορφές αειφόρου τουρισμού με κίνητρο τη φύση. Κύριες αντικρουόμενες απόψεις για την τουριστική ανάπτυξη των προστατευόμενων περιοχών. Τουριστική ανάπτυξη και επιπτώσεις στο περιβάλλον (ορεινών, παραθαλάσσιων, αστικών περιοχών). Πιέσεις-απειλές από ανθρώπινες δραστηριότητες στους φυσικούς πόρους : Εδαφικοί Πόροι – Υδάτινοι Πόροι – Βιοποικιλότητα – Τοπίο – Αέρια ρύπανση- Ηχορύπανση – Αλλαγή χρήσεων γης. Μελέτες Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων. Η έννοια της αειφόρου (βιώσιμης) τουριστικής ανάπτυξης- Η περιβαλλοντική όψη της βιώσιμης τουριστικής ανάπτυξης (ορθολογική χρήση των φυσικών πόρων, σεβασμός της βιοποικιλότητας, ελαχιστοποίηση των δυσμενών οικολογικών επιπτώσεων και μεγιστοποίηση των ωφελειών για το περιβάλλον και τις τοπικές κοινωνίες). Προσεγγίσεις Φέρουσας Ικανότητας (Φ.Ι.) και Βιώσιμη Ανάπτυξη. Φυσική Φ.Ι. – αντοχή φυσικών πόρων. Ανάλυση περιπτώσεων προστατευόμενων περιοχών από την Ελλάδα και το εξωτερικό- καλές πρακτικές. Μελλοντικές τάσεις.

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑΣ

Πρόγραμμα Σπουδών/Ειδίκευση: Δ.Π.Μ.Σ. «Τουρισμός και τοπική ανάπτυξη» / 2η Ειδίκευση: Περιβάλλον και Αειφόρος Τουρισμός
Διδακτική ομάδα του μαθήματος: 1. Γκανάτσας Πέτρος, Αναπληρωτής Kαθηγητής, Τμήμα Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος, ΑΠΘ
2. Δογάνης Γεώργιος, Καθηγητής, Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού, ΑΠΘ
3. Δρ. Τσακαλδήμη Μαριάνθη, ΕΔΙΠ, Τμήμα Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος, ΑΠΘ
Συντονιστής μαθήματος: Γκανάτσας Πέτρος, Αναπληρωτής Kαθηγητής, Τμήμα Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος, ΑΠΘ
Περίοδος Διδασκαλίας: Β’ εξάμηνο σπουδών
Τύπος μαθήματος: Επιλογής Υποχρεωτικό
Κωδικός μαθήματος: Β2-M18
Πιστωτικές Μονάδες ECTS: έξι (6)

Σκοπός του μαθήματος
Η έννοια και ο σκοπός των περιβαλλοντικών διαδρομών, ιστορική εξέλιξη. Η σημασία τους στην ανάδειξη του φυσικού, πολιτιστικού, ιστορικού περιβάλλοντος, του τοπίου, και η συνεισφορά τους στον τουρισμό. Κατηγορίες περιβαλλοντικών διαδρομών ανάλογα με το σκοπό χρήσης τους, τη λειτουργία και το σχεδιασμό τους, ορεινές ποδηλατικές διαδρομές. Βασικές αρχές για το σχεδιασμό και κριτήρια για την επιλογή διαδρομής. Κριτήρια για τον προσδιορισμό και την αξιολόγηση θέσεων θέας, τοπίων–τοπιακών χαρακτηριστικών και σημαντικών περιβαλλοντικών στοιχείων κατά μήκος των διαδρομών. Ανάλυση του τοπίου, στοιχεία αξιοποίησης και ανάδειξης κατά μήκος των διαδρομών (θέσεις θέας, εφήμερα τοπία κλπ.). Κατάταξη του τοπίου σε κλάσεις ποικιλίας τοπίου. Συμβολή των περιβαλλοντικών διαδρομών στον αειφόρο τουρισμό και στην άμβλυνση της εποχικότητάς του, στην ανάδειξη σημαντικών περιβαλλοντικών στοιχείων και στην προστασία του φυσικού αποθέματος. Προβολή – δημοσιότητα των διαδρομών. Ανάλυση περιπτώσεων στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.

MARKETING ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΏΝ ΠΡΟΟΡΙΣΜΩΝ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Πρόγραμμα Σπουδών/Ειδίκευση: Δ.Π.Μ.Σ. «Τουρισμός και τοπική ανάπτυξη» / 2η Ειδίκευση: Περιβάλλον και Αειφόρος Τουρισμός
Διδακτική ομάδα του μαθήματος: 1. Μάριος Τρίγκας, Επίκουρος Καθηγητής, Τμήμα Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος, ΑΠΘ
2. Μαρία Παρταλίδου, Επίκουρη Καθηγήτρια, Τμήμα Γεωπονίας, ΑΠΘ
3. Δρ. Χαρισία Βλάχου
Συντονιστής μαθήματος: Δρ. Μάριος Τρίγκας, Επίκουρος Καθηγητής, Τμήμα Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος, ΑΠΘ
Περίοδος Διδασκαλίας: Β’ εξάμηνο σπουδών
Τύπος μαθήματος: Επιλογής Υποχρεωτικό
Κωδικός μαθήματος: Β2-M19
Πιστωτικές Μονάδες ECTS: έξι (6)

Σκοπός του μαθήματος – Ενδεικτικό περιεχόμενο μαθήματος
Σκοπός του μαθήματος είναι η κατανόηση των περιεχομένων του μάρκετινγκ εξειδικευμένου για επιμέρους τουριστικούς προορισμούς σε σχέση με το φυσικό περιβάλλον, η γνώση των οποίων συνδυαζόμενες με αυτές των ιδιαιτέρων χαρακτηριστικών, προκλήσεων και περιορισμών των προορισμών αυτών, να προσδώσουν στους μεταπτυχιακούς φοιτητές μια ολοκληρωμένη αντίληψη στο πως διεξάγεται μια έρευνα αγοράς, ώστε να σχεδιαστούν τα κατάλληλα προϊόντα και υπηρεσίες που επιθυμεί η αγορά – στόχος και να καθοριστούν οι κατάλληλες στρατηγικές ώστε να διατεθούν αυτά αποτελεσματικά στην αγορά, ικανοποιώντας τις ανάγκες τόσο των ίδιων των προορισμών όσο και των καταναλωτών.

ΑΓΡΟΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ: ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ

Πρόγραμμα Σπουδών/Ειδίκευση: Δ.Π.Μ.Σ. «Τουρισμός και τοπική ανάπτυξη» / 2η Ειδίκευση: Περιβάλλον και Αειφόρος Τουρισμός
Διδακτική ομάδα του μαθήματος: 1. Όλγα Ιακωβίδου, Καθηγήτρια, Τμήμα Γεωπονίας, ΑΠΘ
2. Παρταλίδου Μαρία, Επίκουρη Καθηγήτρια, Τμήμα Γεωπονίας, ΑΠΘ
Συντονίστρια μαθήματος: Παρταλίδου Μαρία, Επίκουρη Καθηγήτρια, Τμήμα Γεωπονίας, ΑΠΘ
Περίοδος Διδασκαλίας: Β’ εξάμηνο σπουδών
Τύπος μαθήματος: Επιλογής Υποχρεωτικό
Κωδικός μαθήματος: Β2-M20
Πιστωτικές Μονάδες ECTS: έξι (6)

Σκοπός του μαθήματος – Ενδεικτικό περιεχόμενο μαθήματος
Η ανάπτυξη του Αγροτικού Τουρισμού αντανακλά τη γενικότερη ανάπτυξη των ειδικών μορφών τουρισμού όσο και τη μετατόπιση της δημοφιλίας από τους «παραδοσιακούς» παραθαλλάσιους προορισμούς σε προορισμούς που προσφέρουν ένα ευρύτερο φάσμα εμπειριών και αποκρίνονται σε νέες κοινωνικές τάσεις για ενεργή εμπλοκή με το φυσικό-αγροτικό τοπίο, τον πολιτισμό, τις παραδόσεις αλλά και σε νέες στρατηγικές τοπικής-αειφορικής ανάπτυξης. Σκοπός του μαθήματος είναι η κατανόηση της φιλοσοφίας του Αγροτικού Τουρισμού, μιας μορφής τουρισμού η οποία αναπτύσσεται στην ύπαιθρο και αξιοποιεί πόρους του φυσικού και ανθρωπογενούς περιβάλλοντος και αφορά σε μεγάλο βαθμό την «αίσθηση του τόπου», τα αισθήματα δηλαδή που εγγράφονται σε έναν γεωγραφικό χώρο, σε έναν φυσικό προορισμό, και τον μετατρέπουν σε προορισμό συνδεδεμένο με νοήματα, συμβολικές αξίες και ταυτότητες.

Το περιεχόμενο του μαθήματος διαρθώνεται σε 13ις εβδομάδες και περιλαμβάνει θεωρητικό υπόβαθρο και εμπειρικά παραδείγματα. Ενδεικτικά το περιεχόμενο του μαθήματος αφορά στην ανάδυση του αγροτικού τουρισμού στο πλαίσιο της μετάβασης σε μια αειφορική τοπική ανάπτυξη. Πραγματεύεται τη μετάβαση του αγροτικού χώρου από χώρο παραγωγής σε χώρο κατανάλωσης εμπειριών αξιοποιώντας σύγχρονες θεωρητικές προσεγγίσεις όπως η κοινωνική κατασκευή και η «καταναλώση» του αγροτικού χώρου, το αγροτικό ιδεώδες και το «βλέμμα» του τουρίστα. Συνεχίζει με εννοιολογικές προσεγγίσεις που χρησιμοποιούνται πολλές φορές εναλλακτικά: Αγροτικός Τουρισμός (Rural Tourism), Αγροτουρισμός (Agrotourism), Αγριτουρισμός (Agritourism), Τουρισμός στο Αγρόκτημα (Farm Tourism) και Πολυλειτουργικά-Αγροκτήματα διακοπών (Vacation Farms). Παρουσιάζει την ιστορική εξέλιξη του αγροτικού τουρισμού στην Ελλάδα και στον κόσμο. Θέτει σύγχρονα εργαλεία marketing και management στην διαχείριση της αγροτουριστικής επιχείρησης και του αγροτουριστικού προορισμού (ψυχογραφία, τυπολογίες τουριστών κ.α) και διερευνά τις έμφυλες διαστάσεις, τη δικτύωση, την καινοτομία και τη σύνδεση με άλλες ειδικές μορφές τουρισμού στην ύπαιθρο.

ΠΡΟΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΥΠΑΙΘΡΟΥ

Πρόγραμμα Σπουδών/Ειδίκευση: Δ.Π.Μ.Σ. «Τουρισμός και τοπική ανάπτυξη» / 2η Ειδίκευση: Περιβάλλον και Αειφόρος Τουρισμός
Διδακτική ομάδα του μαθήματος: 1. Παρταλίδου Μαρία, Επίκουρη Καθηγήτρια, Τμήμα Γεωπονίας, ΑΠΘ
2. Μιχαηλίδης Αναστάσιος, Επίκουρος Καθηγητής, Τμήμα Γεωπονίας
Συντονίστρια μαθήματος: Παρταλίδου Μαρία, Επίκουρη Καθηγήτρια, Τμήμα Γεωπονίας, ΑΠΘ
Περίοδος Διδασκαλίας: Β’ εξάμηνο σπουδών
Τύπος μαθήματος: Επιλογής Υποχρεωτικό
Κωδικός μαθήματος: Β2-M21
Πιστωτικές Μονάδες ECTS: έξι (6)

Σκοπός του μαθήματος
Η ποιότητα στον τουρισμό είναι μια «παρεξηγημένη» έννοια καθώς σε αντίθεση με άλλους κλάδους και αγορές, οι επιλογές των τουριστών ως καταναλωτών εμπειριών διαμορφώνονται και από παράγοντες που είναι λιγότερο αντικειμενικοί και δυσκολότερα προσδιορίσιμοι. O τουρισμός δεν αφορά μονάχα στο πόσο εύκολα ή γρήγορα φτάνεις σε έναν προορισμό, ή τί βασικές υποδομές διαθέτει ένα κατάλυμα. Ειδικά στον τουρισμό της υπαίθρου οι επιχειρήσεις καλούνται να αντιμετωπίσουν τις σύγχρονες προκλήσεις της ικανοποίησης των προδιαγραφών υγιεινής, ασφάλειας και άνεσης, με την ταυτόχρονη διατήρηση του παραδοσιακού και αγροτικού τους χαρακτήρα και της αυθεντικότητας. Καλούνται να «ισορροπήσουν» ανάμεσα στις αξίες του παρελθόντος και τις σύγχρονές ανάγκες για ποιότητα. Σκοπός του μαθήματος είναι η κατανόηση της φιλοσοφίας της ποιότητας και της προτυποποίησης ως εργαλείο διαμόρφωσης αξιών, αυθεντικότητας και αισθητικής στον τουρισμό της υπαίθρου εξασφαλίζοντας ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα.

Το περιεχόμενο του μαθήματος διαρθρώνεται σε δεκατρείς εβδομάδες και περιλαμβάνει: Θεωρητικές προσεγγίσεις στην έννοια της ποιότητας στον τουρισμό γενικά αλλά και ειδικότερα στον τουρισμό στην ύπαιθρο, εισαγωγή στην έννοια των προτύπων ποιότητας, της πιστοποίησης της ποιότητας και της τμηματοποίησης της αγοράς βάσει διαφορετικών απαιτήσεων ποιότητας. Το μάθημα πραγματεύεται υπό το θεωρητικό πλαίσιο της προτυποποίησης (θέσπισης προτύπων) και πρακτικά ζητήματα που σχετίζονται τόσο με το marketing όσο και με το management του τουρισμού υπαίθρου σε ένα σύγχρονο ανταγωνιστικό περιβάλλον. Ειδικά για τον τουρισμό υπαίθρου στο μάθημα καταδεικνύεται το γεγονός ότι η ποιότητα είναι εξαιρετικά πολύπλοκη και πολυδιάστατη και εμφανίζει μια ποικιλία και μια μεγάλη έκταση αναγκών και προσδοκιών από μέρους των τουριστών. Τέλος, βασική διάσταση του μαθήματος αποτελεί η έννοια της ολικής ποιότητας και των εργαλείων μέτρησης (εργαλεία-μοντέλα και τεχνικές) καθώς και η σημασία της πιστοποίησης της ποιότητας τόσο σε επίπεδο επιχείρησης (σήματα ποιότητας) όσο και σε επίπεδο προορισμού (τοπικά σύμφωνα ποιότητας).

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ

Πρόγραμμα Σπουδών/Ειδίκευση: Δ.Π.Μ.Σ. «Τουρισμός και τοπική ανάπτυξη» / 2η Ειδίκευση: Περιβάλλον και Αειφόρος Τουρισμός
Διδακτική ομάδα του μαθήματος: Δρ. Σοφία-Ναταλία Μποέμη, Μεταδιδακτορική Ερευνήτρια, Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Α.Π.Θ.
Συντονίστρια μαθήματος: Δρ. Σοφία-Ναταλία Μποέμη, Μεταδιδακτορική Ερευνήτρια, Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Α.Π.Θ.
Περίοδος Διδασκαλίας: Β’ εξάμηνο σπουδών
Τύπος μαθήματος: Επιλογής Υποχρεωτικό
Κωδικός μαθήματος: Β2-M22
Πιστωτικές Μονάδες ECTS: έξι (6)

Σκοπός του μαθήματος
Ο βασικός στόχος του μαθήματος είναι η κατανόηση και ανάλυση των βασικών αρχών της οικονομίας σχετικών με το περιβάλλον. Συγκεκριμένα, εννοιών όπως είναι η μόλυνση των υδάτων, η ατμοσφαιρική ρύπανση, η κλιματική αλλαγή, η ενεργειακή φτώχεια, και άλλα θέματα που προκύπτουν από την υπερεκμετάλλευση των φυσικών πόρων.

Ειδικότερα, το μάθημα αυτό χωρίζεται σε δύο μέρη, που το ένα είναι ουσιαστικά κομμάτι του άλλου. Το πρώτο μέρος αφορά τις επιχειρήσεις. Δηλαδή, θα παρουσιαστούν οι δράσεις (π.χ. ανακύκλωση, εξοικονόμηση ενέργειας και νερού) και τα συστήματα (π.χ ISO 14001, EMAS, EU Ecolabel) που μπορεί να υιοθετήσει μία επιχείρηση ώστε να γίνει περιβαλλοντικά φιλική και παράλληλα πιο ανταγωνιστική. Ενώ, θα παρουσιαστούν και τα κίνητρα για την ανάληψη τέτοιων δράσεων. Δηλαδή, το πρώτο μέρος εστιάζει στην ανάπτυξη και ανάλυση ων συστημάτων περιβαλλοντικής διαχείρισης. Τα συστήματα περιβαλλοντικής διαχείρισης δίνουν την δυνατότητα στις τουριστικές επιχειρήσεις να αναπτύξουν περιβαλλοντική πολιτική και παράλληλα να εισαγάγουν διαχειριστικές και τεχνικές πρακτικές για την υλοποίηση των στόχων που έχουν θέσει.

Το δεύτερο μέρος, αφορά τις επιπτώσεις της τουριστικής ανάπτυξης ως προς τους φυσικούς πόρους, τα φυσικά οικοσυστήματα, και ανάλογα τον τύπο κάθε περιοχής. Είναι γεγονός ότι κάθε ανθρώπινη δραστηριότητα έχει επιπτώσεις στο οικοσύστημα, δηλαδή στο φυσικό και κοινωνικό περιβάλλον. Αρκετοί προορισμοί απειλούνται από τον τεράστιο αριθμό επισκεπτών που φτάνουν σε αυτές κάθε χρόνο. Στόχος της ενότητας αυτής είναι παρουσιαστούν τα χαρακτηριστικά της τουριστικής ανάπτυξης και να αξιολογηθούν, μετά από συζήτηση με τους φοιτητές, με περιβαλλοντικούς όρους. Θα μελετηθούν οι επιπτώσεις της τουριστικής ανάπτυξης ως προς τους φυσικούς πόρους, τα φυσικά οικοσυστήματα, και ανάλογα τον τύπο κάθε περιοχής. Σημαντικό κομμάτι αποτελεί η παρουσίαση καλών πρακτικών και οι τρόποι εξοικονόμησης ενέργειας κυρίως με τη χρήση ανανεώσιμων μορφών ενέργειας (ΑΠΕ).

Τέλος, ο φοιτητής μετά την παρακολούθηση του μαθήματος θα είναι σε θέση να γνωρίζει τις έννοιες που σχετίζονται με το περιβάλλον, την εξοικονόμηση ενέργειας, τα συστήματα περιβαλλοντικής διαχείρισης και τα κριτήρια τους, ενώ θα μπορεί να τεκμηριώνει επιχειρηματικά τη χρήση μιας περιβαλλοντικής ετικέτας.